Πίσω

Παιδιά σε φυγή

Τα παιδιά σε περιόδους πολέμων αποτελούν μία ιδιαίτερα ευάλωτη ομάδα.  Κατά τη φυγή, με το φόβο και το χάος που επικρατεί, τα παιδιά εύκολα μπορεί να χάσουν τις οικογένειές τους. Μερικές φορές στρατιώτες απαγάγουν παιδιά και τα στέλνουν με τη βία στον πόλεμο για να πολεμήσουν, μεταμορφώνοντάς τους σε «παιδιά-στρατιώτες». Αυτή την εποχή περίπου 300,000 παιδιά και νέοι σε όλο το κόσμο εξαναγκάζονται να πολεμούν σε διαμάχες. Πολλά από τα παιδιά -στρατιώτες είναι κορίτσια τα οποία τυγχάνουν σεξουαλικής εκμετάλλευσης αφού εξαναγκάζονται να παρέχουν σεξουαλικές υπηρεσίες σε δεκάδες άνδρες στρατιώτες και πολλά άλλα οδηγούνται στην πορνεία. Τα κορίτσια αυτά κινδυνεύουν πολύ περισσότερο να προσβληθούν από AIDS.

Χωρίζονται οικογένειες

Κατά την διάρκεια της γενοκτονίας στη Ρουάντα και των συγκρούσεων στο Μπουρούντι και στο Κονγκό, μεγάλος αριθμός παιδιών χωρίστηκαν από τους γονείς τους. Φωτογραφίες παιδιών που έχασαν τις οικογένειές τους τοποθετήθηκαν σε καταυλισμούς προσφύγων που δημιουργήθηκαν σε γειτονικές χώρες. Πολλοί γονείς αναγνώρισαν τα παιδιά τους από τις φωτογραφίες και με αυτό το τρόπο επανενώθηκαν πολλές οικογένειες.

Στις περιπτώσεις όπου δεν ήταν δυνατόν να εντοπιστούν οι γονείς ή  άλλοι συγγενείς, τα παιδιά τοποθετήθηκαν σε ανάδοχες οικογένειες, οι οποίες ανήκαν στην ίδια ομάδα προσφύγων. Οι οικογένειες αυτές λάμβαναν οικονομικό βοήθημα.

Κάποια προσφυγόπουλα κάθονται όλη μέρα ήσυχα, άλλα κινούνται μονότονα από τη μια πλευρά του καταυλισμού στην άλλη, άλλα φωνάζουν χωρίς λόγο και άλλα πετούν αντικείμενα σε εκρήξεις θυμού. Τις νύκτες βασανίζονται από φρικτούς εφιάλτες.

Βασανιστήρια και κακοποίηση

Στο δρόμο για μία ασφαλή χώρα, πολλά προσφυγόπουλα υποφέρουν από πείνα. Πολλά αρρωσταίνουν και πεθαίνουν, λόγω μη παροχής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Παρόλο που είναι παιδιά, κάποια υποβάλλονται σε βασανιστήρια, εξευτελιστική μεταχείριση ή φυλάκιση. Όσα παιδιά καταφέρνουν να επιβιώσουν χρειάζονται μεγάλη ψυχολογική και κοινωνική στήριξη προκειμένου να ξεπεράσουν τις τραυματικές εμπειρίες που έχουν βιώσει κατά το ταξίδι της φυγής.

Επομένως, τα παιδιά αυτά λαμβάνουν, όπου αυτό είναι εφικτό, ιατρική περίθαλψη και ψυχολογική βοήθεια. Η επανένταξη των παιδιών-στρατιωτών μπορεί να επιτευχθεί μόνο με υπομονή και φροντίδα καθώς επίσης και με την παροχή εκπαίδευσης. Το καθημερινό σχολείο βοηθά τα παιδιά να οργανώσουν την καθημερινότητα τους και να τους κάνει να αισθανθούν ότι είναι σημαντικά. Η εκπαίδευση εξάλλου οδηγεί στην οικονομική αυτάρκεια, βασικό στοιχείο για την κοινωνική ενσωμάτωση.

Ο προσφυγικός καταυλισμός αποτελεί προσωρινά το σπίτι τους, μέχρι να είναι σε θέση να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να ζήσουν κάτω από ασφαλείς συνθήκες. Χρειάζονται στέγαση, τρόφιμα, καθαρό νερό, ιατρική περίθαλψη και εκπαίδευση. Πρόκειται για βασικά ανθρώπινα δικαιώματα. Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες μαζί με άλλες οργανώσεις προσπαθεί να διασφαλίσει την εφαρμογή των δικαιωμάτων αυτών για τα παιδιά-πρόσφυγες

Στατιστικές

Με την βοήθεια της ΄Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες,  περισσότερο από ένα εκατομμύριο προσφυγόπουλα - από το σύνολο των πέντε εκατομμυρίων - έχουν πρόσβαση στη δημοτική και μέση εκπαίδευση.

Περίπου 39% των προσφύγων σε όλο το κόσμο είναι παιδιά και νέοι, ενώ στην Κεντρική Αφρική το 57% των προσφύγων είναι κάτω των 18 χρονών.

Από τους ανθρώπους που τελούν υπό την προστασία της Υπάτης Αρμοστείας, το 40% ζει σε καταυλισμούς προσφύγων και το 13% σε πόλεις. Οι υπόλοιποι ζουν σε χωριά. Στην Αφρική, το 50% των προσφύγων ζει σε καταυλισμούς, ενώ λιγότερο από 10% του προσφυγικού πληθυσμού ζει στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στην Κεντρική και Νότια Αμερική. Στην Ασία ο προσφυγικός πληθυσμός ζει κυρίως σε καταυλισμούς.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNICEF, ο εξειδικευμένος φορέας του ΟΗΕ για την προστασία των παιδιών, πάνω από δύο εκατομμύρια παιδιά σκοτώθηκαν τα τελευταία δέκα χρόνια, ως αποτέλεσμα συγκρούσεων. Το ίδιο χρονικό διάστημα, έξι εκατομμύρια παιδιά έμειναν ανάπηρα και τουλάχιστον ένα εκατομμύριο παιδιά έμειναν ορφανά ύστερα από συγκρούσεις.

Συμβάσεις για την προστασία των παιδιών

Διεθνείς Συμβάσεις για την προστασία των παιδιών-προσφύγων είναι σημαντικά αφού θέτουν τα επίπεδα προστασίας τα οποία πρέπει να τηρούνται από τις χώρες στις οποίες καταφεύγουν τα παιδιά-πρόσφυγες. Η υπογραφή μίας διεθνούς σύμβασης δεσμεύει το κράτος που την υπογράφει να εφαρμόζει του κανόνες που θέτει η σύμβαση. Η δέσμευση αυτή γίνεται έναντι της διεθνούς κοινότητας. Η Σύμβαση της Γενεύης του 1951 ισχύει τόσο για ενήλικους όσο και για παιδιά-πρόσφυγες. Επομένως, προσφυγόπουλα δεν πρέπει να αποστέλλονται σε χώρες όπου κινδυνεύουν από δίωξη.

Εξίσου σημαντική για τα παιδιά-πρόσφυγες είναι και η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού του ΟΗΕ , αφού οι διατάξεις της ισχύουν για όλα τα παιδιά που διαμένουν σε  χώρα που έχει υπογράψει τη Σύμβαση: αιτούντες άσυλο, αλλοδαπούς με άδεια παραμονής και υπηκόους. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αφορά όλους τους τομείς της ζωής του παιδιού: υγεία, εκπαίδευση, κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα.

Αφγανοί πρόσφυγες. © UNHCR/M.Shinohara